گذرگاه ریمدان–گبد؛ مراودات تجاری مرزی ایران و پاکستان متوقف شد

مراودات تجاری مرزی ایران و پاکستان در گذرگاه ریمدان–گبد در استان سیستان و بلوچستان متوقف شده است. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵ پس از انتشار گزارش‌هایی درباره بسته شدن این گذرگاه به روی تجارت، تأیید کرد که «ترددها و مراودات مرزی ایران و پاکستان موقتا متوقف شده است».

سخنگوی وزارت خارجه علت را «مشکلات فنی» و «ضرورت اقدامات احتیاطی» خواند، بی آنکه جزئیاتی بدهد، و گفت مسئله پس از رایزنی مقام‌های دو کشور «در اسرع وقت» حل می‌شود. به گفته یک مقام اداره ترانزیت سازمان راهداری، این پاکستان بوده که گذرگاه ریمدان–گبد را به روی کامیون‌ها بسته است؛ تردد مسافر ادامه دارد و گفت‌وگو برای بازگشایی جریان دارد.

روایت‌های متناقض و نقش تحریم بانکی

پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، گفت مرز زمینی به روی تجارت بسته نیست و نامه‌ای را که درباره بستن یک گذرگاه دست‌به‌دست شده جعلی خواند. او اما گفت مشکل اصلی بانکی است: واردکنندگان پاکستانی باید اطلاعات هر محموله را در سامانه واردات و شبکه بانکی پاکستان ثبت کنند و تحریم بانک‌های جمهوری اسلامی این کار را دشوار کرده است. به هشدار او، اگر این محدودیت‌ها ادامه یابد صادرات ایران به پاکستان عملاً متوقف می‌شود.

روزنامه پاکستانی نیشن به نقل از منابع رسمی بی‌نام نوشت دو کشور برای مقابله با گروه‌های مسلح و قاچاق محدودیت‌های امنیتی موقت در مرز وضع کرده‌اند و گزارش بسته شدن کامل مرز را نادرست خواند. مقام‌های پاکستان تا بامداد یکشنبه ۲۶ مهر توضیحی رسمی درباره این توقف و ارتباط احتمالی آن با تحریم‌های بانکی نداده بودند.

پیشینه: فشار مالی آمریکا بر شرکای تجاری تهران

وزارت خزانه‌داری آمریکا ۱۳ مهر به بانک‌ها و نهادهای مالی خارجی هشدار داد که ادامه معامله با نهادهای تحریم‌شده جمهوری اسلامی می‌تواند بی‌هشدار قبلی آنها را هدف تحریم قرار دهد. این هشدار بخشی از کارزار «طرد اقتصادی» دولت دونالد ترامپ است که از شهریور امسال جریان دارد و در هفته‌های اخیر بانک‌ها و صرافی‌های مرتبط با جمهوری اسلامی در عراق و بانک دولتی کوبا را نیز هدف گرفته است. هنوز روشن نیست توقف تجارت مرزی مستقیماً از این هشدار ناشی شده باشد.

پاکستان، شریک آمریکا، سال‌هاست زیر فشار همکاری اقتصادی با جمهوری اسلامی، از جمله خط لوله گاز ایران–پاکستان، قرار دارد. اسلام‌آباد پس از جنگ ۴۰ روزه میانجی اصلی میان تهران و واشنگتن شد و «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» ۲۸ خرداد امضا شد، اما کمتر از سه هفته بعد با حمله جمهوری اسلامی به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز فرو ریخت.

بسته شدن یکی از گذرگاه‌های اصلی تجارت زمینی با پاکستان در شرایطی رخ می‌دهد که محاصره دریایی آمریکا اقتصاد ایران را به رکود کشانده و مرزهای زمینی از معدود راه‌های باقی‌مانده تجارت خارجی است. برای مرزنشینان سیستان و بلوچستان نیز که معیشتشان به تجارت مرزی بسته است، این توقف ضربه‌ای مستقیم است.

وزارت خارجه جمهوری اسلامی توقف «موقت» تجارت مرزی با پاکستان را تأیید کرد، در حالی که فعالان اقتصادی تحریم بانکی را عامل اصلی می‌دانند.