صادرات گاز مایع (ال‌پی‌جی) جمهوری اسلامی از آغاز محاصره دریایی آمریکا در ۲۱ تیر ۱۴۰۵ تقریباً متوقف شده است. بر پایه داده‌های ردیابی کشتی، در این مدت تنها حدود ۴ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه، نزدیک به ۳۵۰ هزار تن، پروپان و بوتان از ایران خارج شده؛ در حالی که در همین بازه سال گذشته حدود ۳۰ میلیون بشکه، یعنی ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تن، صادر شده بود.
به گفته جمیما شلی، تحلیلگر سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای، دست‌کم هشت کشتی حمل گاز از تیرماه از دریای عمان خارج شده‌اند که شش فروند آنها زیر تحریم آمریکا هستند. بخشی از محموله‌ها در نزدیکی بندرهای صحار و شناص عمان از کشتی به کشتی منتقل شده و بیشتر آنها راهی آب‌های مالزی شده‌اند؛ مقصدی که معمولاً به چین ختم می‌شود. فرماندهی مرکزی آمریکا محاصره را «آهنین» می‌خواند.
درآمد پنج میلیارد دلاری که از دست رفت
گاز مایع پس از نفت خام یکی از مهم‌ترین منابع ارزی جمهوری اسلامی بود. داده‌های شرکت‌های کپلر و ورتکسا صادرات سال ۲۰۲۵ را ۱۰ و نیم تا ۱۱ میلیون تن با ارزشی بیش از ۵ میلیارد دلار برآورد می‌کنند و اتاق بازرگانی ایران صادرات سال مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۴ را ۹ میلیون تن به ارزش ۴ میلیارد و ۳۵۰ میلیون دلار اعلام کرده بود.
ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۳ میلیون تن ال‌پی‌جی تولید کرد که نزدیک به ۸۰ درصد آن صادر می‌شد؛ بیشترین سهم، حدود ۷ میلیون تن، از پالایشگاه‌های گاز پارس جنوبی و بقیه از پالایشگاه‌های نفت و مجتمع‌های پتروشیمی عسلویه و ماهشهر می‌آمد. مصرف عادی داخلی کمتر از ۲ میلیون تن در سال است، و همین شکاف یعنی میلیون‌ها تن گاز مایع که اکنون راهی برای فروش ندارد.
مازاد گاز مایع در کشور
حتی با کاهش ۲۰ تا ۲۵ درصدی تولید پس از جنگ، که تولید را به حدود ۱۰ میلیون تن رسانده، جمهوری اسلامی ناچار است برای این مازاد مصرف داخلی پیدا کند: تزریق محدود به شبکه گاز و سوزاندن آن در صنایع و نیروگاه‌هایی که توان استفاده از ال‌پی‌جی دارند. این جایگزینی به محدودیت‌های فنی و زیرساختی بستگی دارد و ارزی را که از دست رفته جبران نمی‌کند.
فروپاشی صادرات گاز مایع در کنار توقف صادرات نفت خام رخ می‌دهد. کپلر در شهریور برای نخستین بار از ۲۰۱۳ صادرات نفت خام جمهوری اسلامی را صفر ثبت کرد و دیار پیش‌تر گزارش داده بود که ذخایر نفت شناور جمهوری اسلامی در آب‌های آسیا تمام شده است. برآوردهای اوپک نیز تولید نفت خام ایران را از ۳ میلیون و ۲۶۰ هزار بشکه در روز در ۲۰۲۵ به یک میلیون و ۹۶۰ هزار بشکه در شهریور رسانده است؛ افتی نزدیک به ۴۰ درصد که پیامد محاصره دریایی آمریکا را بر اقتصاد جمهوری اسلامی نشان می‌دهد.
صادرات گاز مایع جمهوری اسلامی از تیرماه به حدود ۳۵۰ هزار تن رسیده؛ در برابر ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تن در همین بازه سال گذشته.
نظرها
هنوز نظری نوشته نشده. اولین نفر باشید.