İslam Cumhuriyeti meclisi "yabancı ajanla işbirliği" cezalarını ağırlaştırdı

İslam Cumhuriyeti meclisi 25 Ekim 2026 Pazar günü, bir "yabancı ajanın" "desteği, denetimi, yönlendirmesi, eğitimi veya rehberliği" altında işlenen tüm takdirî (tazir) suçların cezasının bir derece ağırlaştırılmasını öngören bir maddeyi kabul etti. Madde, milletvekillerinin yabancı istihbarat servislerinin ve hükümetlerin "sızmasıyla mücadele" olarak adlandırdığı, eleştirmenlerin ise Dey ayaklanmasından bu yana diyaloğu ve sivil faaliyeti bastırmak için en kapsamlı yasal araç olarak gördüğü bir tasarının parçası.

İslami Ceza Kanunu'ndaki takdirî cezalar sekiz dereceden oluşuyor ve birinci derece en ağırı; bir derece ağırlaştırma, güvenlik aygıtının bir "yabancı ajanla" ilişkilendirebildiği her suçlamanın bir üst, daha ağır ceza dilimine taşınması anlamına geliyor. Kabul edilen maddenin tam metni henüz yayımlanmadı.

Özgür medyayla konuşmanın suç sayılması

Meclis daha önce 6 Ekim'de aynı tasarının 22. maddesini 174 kabul, 6 ret ve 2 çekimser oyla onaylamıştı. Bu madde, İranlıların İstihbarat Bakanlığı'nın "düşman" etiketi yapıştırdığı medya kuruluşlarıyla konuşmasını ve işbirliği yapmasını suç sayıyor; altı aydan fazla ile iki yıl arası hapis, para cezası, 31 ila 74 kırbaç ve sosyal haklardan mahrumiyet öngörüyor; rejim yetkilileri ise bu yasaktan muaf. 20. madde de yayımlanmamış resmî bilgi, rapor veya istatistiklerin bir "yabancı ajana" verilmesini suç olarak tanımlıyor.

Tasarı yabancı hükümetleri iki düzeyde sınıflandırıyor: yasa ya da Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi kararıyla "düşman" ilan edilenler ve tasarıya göre İran'ın siyasi, savunma, güvenlik, ekonomik veya kültürel çıkarlarına zarar vermeyi planlamış ya da bu yönde hareket etmiş olanlar. Listeyi İstihbarat Bakanlığı ile Devrim Muhafızları İstihbarat Teşkilatı hazırlıyor, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi onaylıyor.

Hükümetin itirazı ve onay süreci

Tasarının genel hatları 16 Ağustos'ta 183 kabul oyuyla onaylandı; Mesud Pezeşkiyan hükümeti ise 22 Ağustos'ta tasarının "ciddi sorunlar" içerdiğini söyleyerek resmen karşı çıktı. Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif bilim ve teknoloji açısından sonuçları konusunda uyardı; Cumhurbaşkanı'nın hukuk işlerinden sorumlu yardımcısı Mecid Ensari de geniş ve muğlak suç tanımlarının vatandaş haklarına zarar verdiğini söyledi.

Tasarı henüz yasalaşmadı: diğer maddelerinin görüşülmesi sürüyor, ardından Anayasayı Koruyucular Konseyi'ne gidecek ve anlaşmazlık durumunda son kararı Düzenin Yararını Teşhis Konseyi verecek. İslam Cumhuriyeti son aylarda casusluk suçlamasıyla onlarca kişiyi idam etti; eski bir Mossad başkanı yakın zamanda idam edilenlerin bazılarının bu kurumla hiçbir bağlantısı olmadığını söyledi; bu da "yabancılarla işbirliği" etiketinin baskı için ne kadar kullanıldığının bir göstergesi.

"Yabancı ajanla işbirliği" cezalarının ağırlaştırılmasıyla özgür medyayla her konuşma ya da her sivil faaliyet daha ağır bir cezaya yol açabilir.