مهدی کتابچی، هماهنگ‌کننده بخش آب پروژه شکوفایی ایران، در مقاله‌ای با عنوان «باران آمد، بحران ماند» می‌گوید بارش بهتر سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ نباید با پایان بحران آب ایران اشتباه گرفته شود. دفتر رسانه‌ای شاهزاده رضا پهلوی جمعه ۱ آبان ۱۴۰۵ این مقاله را منتشر کرد و نوشت بحران آب ایران «فقط حاصل خشکسالی نیست» و نتیجه دهه‌ها ناترازی میان منابع طبیعی و الگوی توسعه است.
به نوشته کتابچی، بارش تجمعی کشور تا ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ به حدود ۲۴۲ میلی‌متر رسید که نزدیک میانگین بلندمدت ۲۴۶ میلی‌متری و حدود ۶۲ درصد بیشتر از سال گذشته است. حجم آب سدهای اصلی از حدود ۱۸.۸ به ۲۶.۶ میلیارد مترمکعب رسید، اما مخازن تنها ۴۷ درصد پر هستند و بیش از نیمی از ظرفیت آنها خالی مانده است.
بحران آب تهران و مشهد با وجود بارش بیشتر
این کارشناس منابع آب می‌گوید میانگین‌های کشوری نابرابری میان حوضه‌ها را پنهان می‌کند. بارش تهران حدود ۱۷۳ میلی‌متر و نزدیک ۳۷ درصد کمتر از میانگین بلندمدت استان بوده و سدهای تأمین آب پایتخت حدود ۲۵ درصد پر هستند. به گفته او سدهای مشهد به حدود ۲ درصد ظرفیت رسیده‌اند. دریاچه ارومیه حدود ۲.۵ میلیارد مترمکعب آب دارد، در حالی که احیای آن به بیش از ۱۵ میلیارد مترمکعب نیاز دارد، و جریان زاینده‌رود پس از تنها ۹۴ روز دوباره قطع شد.
کتابچی ژرف‌ترین بخش بحران را زیر زمین می‌داند: سطح آب‌های زیرزمینی در سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۵ به‌طور میانگین سالانه حدود ۲۹ سانتی‌متر افت کرده، کسری تجمعی ذخایر تجدیدناپذیر تا حدود ۲۰۱۹ از ۱۵۰ میلیارد مترمکعب گذشته و تغذیه آبخوان‌ها ۳۵ درصد کاهش یافته است. یک سال پرباران این روند را برنمی‌گرداند.
کشاورزی، سدسازی و حکمرانی آب
به استناد داده‌های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد که در مقاله آمده، از حدود ۹۳ میلیارد مترمکعب برداشت آب ایران در ۲۰۲۲، بیش از ۹۲ درصد به کشاورزی رسیده است. از همین رو کتابچی می‌گوید صرفه‌جویی خانگی یا ساخت سدهای تازه به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند.
پیشنهادهای او این است که سیاست آب با کاهش برداشت از آبخوان‌ها، تضمین حقابه محیط زیست و هماهنگی توسعه هر منطقه با ظرفیت آبی آن سنجیده شود؛ الگوی کشت و مدیریت چاه‌ها اصلاح شود؛ مدیریت سیل و خشکسالی در یک سیاست واحد بیاید؛ و داده‌های آب شفاف منتشر شود و نهادهای مسئول پاسخگو باشند. جمع‌بندی او این است که ایران همیشه کم‌آب بوده، اما گذار از کم‌آبی به بحرانی فراگیر بیش از هر چیز نتیجه حکمرانی آب است.
مهدی کتابچی دکترای مهندسی منابع آب از دانشگاه مریلند دارد و مشاور منابع آب در بخش خصوصی آمریکاست. پروژه شکوفایی ایران با حمایت شاهزاده رضا پهلوی برنامه‌هایی برای بازسازی ایران پس از جمهوری اسلامی تدوین می‌کند و بحران آب و فرونشست یکی از محورهای آن است.
به گفته مهدی کتابچی، یک سال پرباران کسری ده‌ها ساله آبخوان‌های ایران را جبران نمی‌کند؛ ریشه بحران در حکمرانی آب است.
نظرها
هنوز نظری نوشته نشده. اولین نفر باشید.