ادعا و واقعیت: عبدالناصر همتی و ادعای مهار شتاب تورم

عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی، در گفت‌وگو با بلومبرگ مدعی شد روند تورم که پس از جنگ ۴۰ روزه شتاب تندی گرفته بود، در سه ماه منتهی به شهریور ۱۴۰۵ «تخفیف یافت». خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی جمعه ۱ آبان این سخنان را با عنوان کنترل «روند پرشتاب تورم» منتشر کرد. داده‌های در دسترس، از جمله آمار خود نهادهای حکومتی، تصویر دیگری از تورم در ایران نشان می‌دهد.

ادعای رئیس بانک مرکزی

همتی پیش از این نیز در نشست صندوق بین‌المللی پول در بانکوک گفته بود ادعای فروپاشی اقتصاد ایران «توهم» است و اولویت بانک مرکزی را مهار تورم و ثبات انتظارات تورمی خوانده بود. در ماه‌های گذشته نیز بارها گفته بود بحران پولی کشور «مهار شده» و تورم افسارگسیخته رخ نداده است.

آنچه داده‌ها نشان می‌دهد

بر پایه آماری که خبرگزاری رویترز از مرکز آمار جمهوری اسلامی نقل کرده، نرخ تورم سالانه در شهریور به ۷۳.۶ درصد رسید؛ رقمی بالاتر از ماه‌های پیش از آن و از بالاترین نرخ‌های دهه‌های اخیر. داده‌های بن‌بست، پایگاه رصد نرخ ارز، نشان می‌دهد ریال از تیرماه نزدیک به ۳۵ درصد از ارزش خود را در برابر دلار آمریکا از دست داده است.

در بازار تهران، دلار آمریکا پنجشنبه ۳۰ مهر به ۲۷۲ هزار تومان رسید و هزینه یک وعده غذای ساده خانگی برای خانواده‌ای چهارنفره از دو میلیون تومان گذشت؛ موضوعی که دیار پیش‌تر گزارش کرده بود. اجاره‌بها در تهران، کرج، اهواز، شیراز و مشهد تا سه برابر شده است. هم‌زمان، همراه اول و ایرانسل از بامداد جمعه ۱ آبان تعرفه مکالمه، پیامک و اینترنت را تا ۴۰ درصد گران کردند.

کاهش موقت سرعت رشد ماهانه قیمت‌ها، حتی اگر رخ داده باشد، به معنای ارزان‌تر شدن کالا یا مهار تورم نیست: قیمت‌ها همچنان با نرخی بیش از ۷۰ درصد در سال بالا می‌روند و سقوط ریال، که موتور اصلی تورم وارداتی است، در ماه‌های اخیر شتاب گرفته است.

حکم دیار

ادعای «کنترل روند پرشتاب تورم» گمراه‌کننده است. رئیس بانک مرکزی با برجسته کردن یک بازه کوتاه، این واقعیت را پنهان می‌کند که تورم سالانه به گفته آمار خود حکومت از ۷۰ درصد گذشته، ریال در سه ماه یک‌سوم ارزش خود را از دست داده و موج تازه گرانی خدمات پایه همین هفته آغاز شده است.

تورم سالانه ۷۳.۶ درصدی و سقوط ۳۵ درصدی ریال از تیرماه، ادعای مهار تورم را نقض می‌کند.