Zorunlu kapanmalar 1404 yılında İran ekonomisine 34 milyar dolara mal oldu

Zorunlu kapanmalar ve ekonomik faaliyetlerdeki aksamalar, 1404 İran yılında (Mart 2025 - Mart 2026) İran ekonomisine yaklaşık 34 milyar dolarlık zarar verdi. Tahmin, mevcut veriler ve iş insanlarıyla yapılan bir ankete dayanarak İran Ticaret Odası tarafından hazırlandı. Rakam, İslam Cumhuriyeti'nin elektrik ve gaz sağlayamamasının üretime ve halka neye mal olduğunu gösteriyor.

Odaya göre geçen yıl 61 gün tam ve zorunlu kapanma yaşandı; 190 gün daha en az bir aksatıcı etken işletmeleri zor durumda bıraktı. Oda, çalışma süresinin yaklaşık yüzde 22'sinin kaybedildiğini söylüyor; bu, GSYH'nin yüzde 22 düştüğü anlamına gelmiyor ama krizin boyutunu gösteriyor.

Elektrik kesintilerinden savaş koşullarına

Oda, kayıpların nedenleri olarak elektrik ve gaz kesintilerini, internet aksamalarını, hava kirliliğini ve savaş koşullarını sayıyor. Bu etkenler üretimi, hammadde tedarikini, satışları ve ticari yükümlülüklerin yerine getirilmesini aksattı. Oda temsilciler kurulu üyesi Keyvan Kaşefi, bugün üretimin sorununun yalnızca elektrik eksikliğiyle sınırlı olmadığını söyledi.

Odanın enerji komisyonu başkan yardımcısı Hamidrıza Salehi, bu yaz elektrik kısıtlamalarının görece hafiflemesinin enerji açığının sona erdiği anlamına gelmediği uyarısında bulundu; tüketimdeki düşüşün bir kısmı bazı sanayilerin daha az çalışmasından kaynaklanıyor.

Halkın sofrasına yansıyan maliyet

İşletmeler kapanma günlerinde sabit giderlerini ödemeye devam ederken üretimleri ve gelirleri azalıyor. Sonuç, artan üretim maliyetleri ve fiyatlar; düşen satışlar ise daha az çalışma saati, düşük ücretler ve iş kayıplarına yol açıyor. Dünya Bankası da yüksek gıda enflasyonunun, ithal mal kıtlığının ve savaşın sonuçlarının İran'da yoksulluğu artırdığı uyarısında bulundu.

Özel sektör esnek çalışma günleri ve işletmelere tazminat önerdi; ancak bu öneriler santrallere yatırımın, altyapının onarımının ve istikrarlı elektrik ve gaz arzının yerini tutmuyor.

1404 İran yılında İran ekonomisi 61 gün tamamen durdu ve 34 milyar dolar kaybetti.