پیروز مجتهدزاده، پژوهشگر مرزها و جزایر ایرانی، در ۸۰ سالگی درگذشت
فرهنگ و هنر · ۲۴ مهر ساعت ۱۷:۰۱ · خبرنگار اختصاصی دیار
پیروز مجتهدزاده، استاد جغرافیای سیاسی و پژوهشگر مرزها و جزایر ایرانی خلیج فارس، پنجشنبه ۲۳ مهر پس از مدتی بیماری در ۸۰ سالگی در لندن درگذشت.
پیروز مجتهدزاده، استاد جغرافیای سیاسی و از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران مرزهای ایران و جزایر ایرانی خلیج فارس، پنجشنبه ۲۳ مهر ۱۴۰۵ پس از مدتی بیماری در ۸۰ سالگی در لندن درگذشت. پاسداری علمی از تمامیت ارضی ایران دغدغه همیشگی کار پژوهشی او بود.
مجتهدزاده ۲۰ بهمن ۱۳۲۴ در نور مازندران به دنیا آمد. او در رشته جغرافیای انسانی و اقتصادی از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد و سپس در دوران پادشاهی برای ادامه تحصیل به بریتانیا رفت: کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی را از دانشگاه منچستر و دکترای جغرافیای سیاسی را از دانشگاه آکسفورد گرفت و بعدها دکترای دیگری در همین رشته از دانشگاه لندن دریافت کرد.
پژوهش درباره جزایر سه‌گانه و تنگه هرمز
نام مجتهدزاده با پژوهش درباره حاکمیت ایران بر جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی گره خورده است. کتاب‌های «جزایر تنب و ابوموسی» (۱۹۹۵) و «امارات متحده عربی و جزایر ایرانی تنب و ابوموسی» (۲۰۰۷) از مهم‌ترین آثار او در دفاع مستند از حق ایران بر این جزایر به شمار می‌روند. او همچنین کتاب‌هایی درباره «جغرافیای سیاسی تنگه هرمز» (۱۹۹۱)، «امنیت و سرزمین‌داری در خلیج فارس» (۱۹۹۹) و «سیاست مرزی و مرزهای بین‌المللی ایران» (۲۰۰۷) نوشت و بیش از ۲۰ کتاب به فارسی، انگلیسی و عربی درباره ژئوپلیتیک خلیج فارس منتشر کرد. دفاع از نام تاریخی «خلیج فارس» نیز بخشی پیوسته از کار علمی و رسانه‌ای او بود.
از لندن تا دانشگاه تربیت مدرس
مجتهدزاده سال‌ها پژوهشگر ارشد مرکز پژوهش‌های ژئوپلیتیک و مرزهای بین‌المللی در مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن (SOAS) بود و ریاست بنیاد پژوهشی یوروسویچ لندن را بر عهده داشت. او از دهه ۱۳۷۰ در دانشگاه‌های تهران و تربیت مدرس جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک تدریس کرد و از سال ۱۳۸۳ عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.
در روزهایی که جمهوری اسلامی تنگه هرمز و آب‌های خلیج فارس را به میدان جنگ و حمله به کشتیرانی بدل کرده، درگذشت پژوهشگری که عمر خود را صرف مستندسازی حقوق تاریخی و حقوقی ایران در همین آب‌ها کرد، یادآور فاصله میان پاسداری از منافع ملی ایران و ماجراجویی‌های حکومت است.
پیروز مجتهدزاده با بیش از ۲۰ کتاب، از مستندترین مدافعان حق ایران بر جزایر تنب و ابوموسی و نام خلیج فارس بود.