بهمن محصص؛ مجسمه سفارش شهبانو فرح پس از ۴۶ سال در لندن
فرهنگ و هنر · ۲۴ مهر ساعت ۱۰:۰۸ · خبرنگار اختصاصی دیار
نسخه‌ای از مجسمه «فون نوازنده» بهمن محصص که شهبانو فرح پهلوی برای تئاتر شهر تهران سفارش داده بود، پس از ۴۶ سال در لندن به نمایش درآمد.
نسخه‌ای از مجسمه «فون نوازنده»، اثر بهمن محصص، که اصل آن را شهبانو فرح پهلوی در سال ۱۳۵۰ برای میدان تئاتر شهر تهران سفارش داده بود، این روزها در نمایشگاه هنری «فریز مسترز» در پارک ریجنت لندن به نمایش درآمده است. این نخستین بار از سال ۱۹۸۰ (۱۳۵۹) است که این اثر در لندن به نمایش عمومی گذاشته می‌شود.
نسخه به نمایش درآمده با ارتفاع ۱.۲ متر در سال ۱۹۷۳ (۱۳۵۲) ساخته شده، از یک مجموعه خصوصی در ایتالیا آمده و فروشی نیست. این اثر در غرفه گالری «آب‌انبار» به مدیریت سلمان متین‌فر عرضه شده است؛ گالری‌ای که در سال ۲۰۲۰ از تهران به لندن منتقل شد. نمایشگاه تا یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵ ادامه دارد.
سفارش شهبانو فرح برای تئاتر شهر تهران
شهبانو فرح پهلوی در سال ۱۳۵۰ دو مجسمه عمومی برای میدان تئاتر شهر تهران، که در آن زمان تازه ساخته شده بود، سفارش داد و «فون نوازنده» یکی از آن دو بود. این مجسمه موجودی اسطوره‌ای را در حال نواختن نی با اندامی کشیده نشان می‌دهد و برهنگی آن حتی در تهرانِ باز آن سال‌ها بحث‌برانگیز بود. به گفته سلمان متین‌فر، مجسمه در آن سال‌ها به محل قرار دیدار جوانان تهرانی بدل شده بود.
سفارش این اثر بخشی از حمایت گسترده شهبانو فرح از هنر مدرن ایران بود؛ حمایتی که به ساخت تئاتر شهر و موزه هنرهای معاصر تهران انجامید و هنرمندان ایرانی را به صحنه جهانی رساند. دیار پیش‌تر در گزارشی از نگاهبانی شهبانو فرح از میراث فرهنگی ایران نوشته بود.
سرنوشت مجسمه پس از انقلاب ۵۷
پس از انقلاب ۱۳۵۷، جمهوری اسلامی مجسمه را از میدان تئاتر شهر برچید و تا حدود ۲۰ سال از سرنوشت آن خبری نبود. در اواخر دهه ۲۰۰۰ میلادی عکسی منتشر شد که مجسمه را تکه‌تکه در زیرزمین موزه هنرهای معاصر تهران نشان می‌داد؛ این اثر از آن زمان هرگز به نمایش عمومی درنیامده است.
محصص سه نسخه از این اثر ساخته بود: مجسمه عمومی تهران، یک نسخه کوچک در یک مجموعه خصوصی، و نسخه ۱۳۵۲ که اکنون در لندن است. بهمن محصص، نقاش و مجسمه‌ساز زاده رشت که در ایتالیا تحصیل کرده بود و از اسطوره‌های یونانی تأثیر گرفته بود، در سال ۱۳۸۹ در رم درگذشت. او بیشتر عمر هنری‌اش را دور از ایران گذراند و بخشی از آثارش را خود نابود کرد.
سرنوشت «فون نوازنده» نمونه‌ای از برخورد جمهوری اسلامی با میراث هنری دوران پهلوی است: اثری که برای میدانی عمومی در پایتخت ساخته شده بود، در زیرزمین یک موزه شکسته ماند.
اثری که شهبانو فرح برای مردم تهران سفارش داد، پس از ۴۶ سال تنها بیرون از ایران دیده می‌شود.